Projektowanie produktu, wzornictwo i design. Czy to jest to samo?

Pojęcia takie jak projektowanie produktu, wzornictwo i design bardzo często używane są zamiennie. Pojawiają się w ofertach firm, opisach usług, rozmowach z klientami czy artykułach branżowych. Choć są ze sobą ściśle powiązane, nie oznaczają dokładnie tego samego.

W tej tematyce często pojawia się też istotne uproszczenie. Projektowanie bywa rozumiane wyłącznie jako opracowanie formy wizualnej produktu, bez analizy problemu, bez zrozumienia użytkownika i kontekstu użycia. W takich przypadkach nie mówimy już o projektowaniu, lecz o stylizacji.

Czym jest design?

Design to najszersze z omawianych pojęć. Nie odnosi się jedynie do estetyki ani do wyglądu produktu. Design to przede wszystkim sposób myślenia i podejście do rozwiązywania problemów.

Obejmuje między innymi:

• analizę potrzeb użytkowników
• zrozumienie kontekstu użycia
• cele biznesowe
• ograniczenia technologiczne
• testowanie i iterację

Design może dotyczyć produktów fizycznych, produktów cyfrowych, usług, systemów oraz doświadczeń użytkownika. Stąd pojęcia takie jak design thinking, service design czy UX design.

Design odpowiada na pytanie, dlaczego dany produkt istnieje i jaką realną wartość wnosi.

Czym jest wzornictwo?

Wzornictwo, często określane jako wzornictwo przemysłowe, jest pojęciem silnie związanym z formą i estetyką produktu. Koncentruje się na tym, jak produkt wygląda i jak jest odbierany wizualnie.

Wzornictwo obejmuje pracę nad:

• kształtem i proporcjami
• kolorystyką
• materiałami
• detalami i jakością wykończenia

Odgrywa szczególnie ważną rolę w projektowaniu mebli, sprzętu AGD, elektroniki użytkowej, opakowań oraz produktów codziennego użytku.

Choć współczesne wzornictwo coraz częściej uwzględnia ergonomię i użytkownika, jego głównym obszarem pozostaje forma.

Czym jest projektowanie produktu?

Projektowanie produktu to podejście najbardziej kompleksowe. Łączy design, wzornictwo, doświadczenie użytkownika, technologię oraz cele biznesowe w jeden spójny proces.

Proces projektowania produktu obejmuje:

• identyfikację problemu
• badania użytkowników
• definiowanie funkcji
• projektowanie interakcji i doświadczeń
• opracowanie formy
• testowanie i iterację
• przygotowanie do wdrożenia i produkcji

Projektowanie produktu odpowiada na pytania:

• jaki problem jest rozwiązywany
• dla kogo powstaje produkt
• w jaki sposób będzie używany
• jak powinien działać i wyglądać
• czy ma sens biznesowy

W tym ujęciu wzornictwo jest jednym z elementów projektowania produktu, a design stanowi jego fundament i sposób myślenia.

Projektowanie a stylizacja

W praktyce bardzo często dochodzi do sytuacji, w której projektowanie utożsamiane jest wyłącznie z nadaniem atrakcyjnej formy wizualnej. Bez badań, bez analizy problemu i bez zrozumienia użytkownika.

W takim przypadku mamy do czynienia nie z projektowaniem, lecz ze stylizacją.

Stylizacja polega na:

• poprawianiu wyglądu
• dopasowywaniu formy do aktualnych trendów
• estetycznym „upiększaniu” istniejących rozwiązań

Stylizacja odpowiada na pytanie, jak coś ma wyglądać.

Projektowanie zaczyna się wcześniej. Od pytania, po co dany produkt istnieje, jaki problem rozwiązuje i czy w ogóle ma sens. Stylizacja może być częścią procesu projektowego, ale nie jest jego substytutem. Bez głębszego zrozumienia kontekstu forma staje się jedynie dekoracją.

Podsumowanie różnic

• Design to sposób myślenia i proces rozwiązywania problemów
• Wzornictwo koncentruje się na formie i estetyce
• Projektowanie produktu obejmuje całościowy proces tworzenia rozwiązań uwzględniających użytkownika, funkcję, technologię i biznes
• Stylizacja ogranicza się do wyglądu i nie obejmuje głębokiej analizy

Czy warto rozróżniać te pojęcia?

W codziennej komunikacji uproszczenia są naturalne. Problem pojawia się wtedy, gdy design sprowadzany jest wyłącznie do estetyki, a projektowanie produktu do samej stylizacji. Pomijanie badań, testów i analizy prowadzi do powstawania produktów, które dobrze wyglądają, ale nie rozwiązują realnych problemów.

Świadome rozróżnianie tych pojęć pomaga lepiej definiować zakres pracy projektowej, jasno komunikować wartość designu i tworzyć produkty, które są nie tylko atrakcyjne wizualnie, ale też użyteczne i potrzebne.

Podsumowanie

Design, wzornictwo i projektowanie produktu są ze sobą powiązane, ale nie są tym samym. Design to sposób myślenia, wzornictwo to praca nad formą, a projektowanie produktu to całościowy proces tworzenia sensownych rozwiązań.

Gdy skupiamy się wyłącznie na wyglądzie, mówimy o stylizacji. Gdy zaczynamy od problemu, użytkownika i kontekstu, mówimy o projektowaniu. To rozróżnienie ma realne znaczenie dla jakości tworzonych produktów.