Japandi we wzornictwie przemysłowym – między funkcjonalnością a estetyką

Współczesne wzornictwo przemysłowe coraz częściej zwraca się ku wartościom trwałości, prostoty i spokoju wizualnego. W tym kontekście szczególne znaczenie zyskał styl Japandi, będący fuzją japońskiego minimalizmu i skandynawskiego funkcjonalizmu. Choć styl ten kojarzony jest głównie z aranżacją wnętrz, jego estetyczne i ideowe założenia znajdują również wyraz w projektowaniu przedmiotów codziennego użytku. Japandi we wzornictwie przemysłowym to nie tylko styl, lecz postawa projektowa, która redefiniuje relację człowieka z otaczającymi go przedmiotami.

Korzenie stylu Japandi: spotkanie dwóch światów

Choć termin „Japandi” zaczął pojawiać się w mediach i literaturze wnętrzarskiej dopiero w drugiej dekadzie XXI wieku, estetyczne i ideowe powiązania między Japonią a Skandynawią sięgają znacznie dalej. Już w połowie XX wieku projektanci skandynawscy – tacy jak Alvar Aalto, Arne Jacobsen czy Hans Wegner – wykazywali głębokie zainteresowanie filozofią projektowania zbliżoną do japońskiej: bliskością natury, prostotą formy, funkcjonalnością i rękodziełem.

Z kolei japońscy projektanci – w tym Sori Yanagi, Naoto Fukasawa czy studio Nendo – często czerpali inspirację z europejskiego modernizmu i jego nacisku na funkcję oraz czyste linie. Wspólnym punktem tych dwóch tradycji okazała się idea „mniej znaczy więcej”, ale rozumiana nie jako surowy rygoryzm, lecz jako poszukiwanie harmonii, równowagi i wyciszenia.

Terminem „Japandi” zaczęto określać ten nurt szerzej około 2015 roku, głównie w kontekście trendów wnętrzarskich. Jednak jego wpływ szybko rozszerzył się także na inne dziedziny projektowania – przede wszystkim wzornictwo przemysłowe.

Cechy stylu Japandi w projektowaniu produktów

Estetyka Japandi w projektowaniu przemysłowym przejawia się w kilku wyraźnych cechach:

• Materiały naturalne i lokalne – drewno (szczególnie jasne, nielakierowane), bambus, len, glina, kamień.
• Kolorystyka stonowana – dominują beże, szarości, przydymione zielenie, biel i czerń; kolory ziemi zamiast barw nasyconych.
• Forma uproszczona, ale nie surowa – projekty unikają zbędnych detali, ale pozostają miękkie, organiczne, często z zaokrągleniami.
• Wysoka jakość wykonania – produkty mają być trwałe, ponadczasowe i przyjazne w codziennym użytkowaniu.
• Filozofia „cichego luksusu” – piękno nie krzyczy, ale przemawia przez funkcję, materiał i proporcję.

Przykłady realizacji w duchu Japandi

Choć nie wszystkie produkty tworzone w tym duchu są oficjalnie sygnowane mianem „Japandi”, ich projektowanie wyraźnie wpisuje się w ten styl. Poniżej kilka reprezentatywnych przykładów:

1. Krzesło „CH25” Hansa Wegnera (Carl Hansen & Søn)

Choć powstało już w 1950 roku, idealnie wpisuje się w stylistykę Japandi. Wykonane z jasnego drewna dębowego i ręcznie wyplatane z papierowego sznurka, łączy nordycką funkcjonalność z japońskim umiłowaniem rzemiosła.

2. Zestaw herbaciany „SCS” od KINTO

To przykład współczesnego japońskiego designu inspirowanego duchem skandynawskim. Minimalistyczne dzbanki i filiżanki z matowej ceramiki, pozbawione dekoracji, stają się ucieleśnieniem rytuału prostoty.

3. Kolekcja oświetlenia „Hashira” (Menu x Norm Architects)

Konstrukcja lampy nawiązuje do japońskich shoji – półprzezroczystych parawanów z papieru ryżowego – przy zachowaniu funkcjonalności skandynawskich lamp stołowych i wiszących.

4. BALMUDA The Toaster i The Kettle

Urządzenia codziennego użytku, które łączą estetykę z technologią. Ich prosta forma, monochromatyczne kolory i intuicyjność obsługi odzwierciedlają założenia Japandi – mniej funkcji, ale lepsze doświadczenie.

5. Stół „In Between” (Sami Kallio dla &Tradition)

Ten projekt bazuje na tradycyjnej technice gięcia drewna i japońskich proporcjach, łącząc lekkość z trwałością. Przemyślana forma stołu jest elegancka, ale bezpretensjonalna.

Znaczenie kulturowe i społeczne

Japandi wpisuje się w szerszy kontekst społecznych przemian: wzrost zainteresowania slow designem, minimalizmem, zrównoważonym rozwojem oraz świadomym konsumpcjonizmem. Przeciwwagą dla przemijalnych trendów i estetycznego chaosu staje się poszukiwanie spokoju i harmonii – także w przedmiotach codziennego użytku.

Zamiast projektów sezonowych, styl Japandi promuje tworzenie rzeczy trwałych – zarówno pod względem fizycznym, jak i kulturowym. Produkty w tym duchu mają być ponadczasowe i służyć użytkownikowi przez długie lata, nie tracąc na aktualności ani funkcjonalności.

Styl Japandi w wzornictwie przemysłowym to nie tylko estetyka – to świadome podejście do projektowania i życia. Wyrosły z dialogu dwóch odległych, ale pokrewnych kultur, proponuje on nowy sposób myślenia o przedmiotach: jako narzędziach codzienności, które powinny być nie tylko użyteczne, ale też piękne w swojej prostocie i trwałe w swojej formie.

W świecie, w którym tempo życia i nadmiar informacji stały się dominującym doświadczeniem, Japandi oferuje przestrzeń wyciszenia – zarówno w domu, jak i w relacji z przedmiotami. Wzornictwo w tym stylu staje się więc nie tylko formą wyrazu estetycznego, lecz także odpowiedzią na współczesne potrzeby psychiczne i społeczne.